Information about Dirty Pages in English
Nickname   Wachtwoord 
Special XC vorken; kaf, koren en scheiden!

 18-06-2009   21:29

Toen ik begon met mountainbiken waren er grofweg twee keuzes: of je had geld en kocht een Rock Shox Mag 21 (SL) ... of niet en dan reed je dus met een starre vork. De stap van de eerste verende vorken naar de hoogwaardige, moderne technologie die we vandaag de dag kennen is enorm. Destijds waren er evenveel liefhebbers als tegenstanders van geveerde vorken. De vorken pompten, waren slap en hadden na iedere rit onderhoud nodig. Maar ze veerden wel en verhoogden het comfort. Zelfs tijdens wegwedstrijden als Parijs-Roubaix werd met verende vorken geëxperimenteerd. Om efficiency-redenen keurden de renners ze echter al snel af.

Ruim 15 jaar later rijdt iedere mountainbiker met een geveerde vork, op een handvol die-hards en puristen na. En de keuze is enorm. Ook (of moet ik zeggen ‘juist’?) op wereldniveau zijn de verende vorken niet weg te denken. Dat er de afgelopen jaren ontzettend veel vorktesten gedaan zijn, is een feit. Er zijn echter maar weinig testen waarin echt het verschil in rijgevoel tussen verschillende vorken beschreven wordt. In deze special willen we juist dat te doen, zodat een keuze voor een bepaalde vork mogelijk is op basis van andere argumenten dan ‘omdat Sauser ermee rijdt...’.



De vorken
Om appels met appels te vergelijken, besloten we om alleen met de high-end cross country vorken van de bekende merken te rijden. Deze vorken worden ook in het Wereldbeker circuit gebruikt. Tot de selectie behoren de Rock Shox SID World Cup, Magura Durin SL, Fox F100RLC, Manitou R7 Absolute en DT XRC100. Vorken met een min of meer vergelijkbaar gewicht, prijs, inzetbereik en vooral: appelerend aan dezelfde doelgroep!

De doelgroep
Daar zeg ik zo wat, de “doelgroep”... Laten we eens uitgaan van de mountainbiker die serieus met zijn sport bezig is, af en toe misschien een wedstrijdje rijdt en wekelijks op de fiets zit. Wat verwacht zo iemand op technisch vlak van een verende vork? Comfort, torsiestijfheid, licht gewicht en efficiency zullen de vier meest gehoorde antwoorden zijn. Efficiency wordt echter vaak verward met ‘snel aanvoelen’. In de praktijk blijkt dat een fiets sneller aanvoelt, naarmate deze oncomfortabeler is. Vergelijk het met bandenspanning: harde banden voelen weliswaar snel aan, maar iedereen weet dat je met zacht opgepompte banden simpelweg snellere rondetijden rijdt, omdat deze makkelijker over de ongelijke ondergrond rollen en meer comfort leveren terwijl de rolweerstand maar marginaal groter wordt.

DT Swiss XRC100
De DT vork is de enige vork uit de test welke voorzien is van carbon onderpoten en samen met de Manitou de ‘arch’ aan de achterkant heeft. Voorheen werd deze vork verkocht als Pace, dat enkele jaren geleden door DT overgenomen is.

Laten we met de deur in huis vallen: de DT voelt als een groot volume band. Je kunt duidelijk merken dat de nadruk bij deze vork ligt op het veergedeelte en minder op de demping. De veerkarakteristiek van de vork is behoorlijk progressief naar het einde van de veerweg en voelt derhalve op grotere oneffenheden, waar de gehele veerweg benut moet worden, wat stug aan. De rebound demping heeft daarnaast een nogal groot instelbereik, maar slechts een klein deel daarvan is zinvol in het gebruik. Het nauwkeurig afstellen van de rebound is daardoor lastig.
De stijfheid van de vork is redelijk. Hij voelt bij het insturen over wortelstukken precies aan, zonder knalhard in zijdelingse richting te zijn. Wellicht dat de carbonnen onderpoten hier toch net even de ‘edge’ van de scherpe randjes afhalen.
Met een gewicht van 1430 gram inclusief de lockout zit de vork aan de lichte kant van het spectrum maar is zeker niet bijzonder licht.








Fox F100RLC
De Fox is een beetje een rare vork in deze test. Hij is de zwaarste van allemaal (1540 gram) en valt daardoor voor veel wedstrijdrijders automatisch af. De geteste F100RLC is feitelijk een evolutie van de eerste serie Float vorken, waarbij door de jaren heen veranderingen aan de casting en aan het dempingcircuit zijn doorgevoerd.
De Fox blinkt uit in instelbaarheid. De ingaande low-speed compressie, rebound, lock-out en treshold instellingen maken de vork op ieder rijdergewicht en voor iedere rijstijl perfect in te stellen. Fox zet de laatste jaren steeds meer in op het verhogen van de ingaande demping, waardoor de luchtveer slapper kan worden ingesteld. Dat houdt dus in dat je de nieuwere vorken met nog minder druk rijdt dan voorheen. Het gevoel wat de demping van de Fox je geeft is subliem. Het sterke punt van de vork is dat je gevoel houdt met de ondergrond, terwijl de demping de vermoeiende trillingen eruit filtert. Dit wordt bij Fox bewerkstelligd door een kort overgangsgebied tussen ingaande en uitgaande demping zonder allerlei verstoringen (ruis). De vork heeft daarnaast geen (voelbaar) losbreekmoment: de overgang tussen niet bewegen en wel bewegen is niet te onderscheiden. Misschien komt dit wel omdat de vork altijd beweegt?



De Fox werkt niet als een typische racevork (stug aanvoelend en dus het gevoel van snel rijden gevend). De vork presteert pas goed als hij op weinig druk gereden wordt en de vork vrij snel door zijn veerweg kan gaan. Hierdoor zorgt de vork veel beter voor grip op het voorwiel dan een vork die flink onder druk staat.. Doordat de vork relatief sterk op demping functioneert, deint de vork nauwelijks en voelt dus redelijk efficiënt aan.




Magura Durin SL
De Magura Durin SL is wellicht de enige ‘echte’ XC-race vork. De vork heeft geen lock-out, wat voor veel racers misschien toch wel een vereiste is, maar maakt gebruik van een aangepast dempingcircuit, waarbij het initiële losbreekmoment meer kracht kost dan normaal. De vork voelt hierdoor aan als de oude Fox Terralogic / Inertia Valve vorken, met het verschil dat de Magura geen onderscheid maakt tussen oneffenheden van onderaf en trapinvloeden (van bovenaf). De vork voelt hierdoor enigszins oncomfortabel aan op kleine oneffenheden. Zodra de vork echter losbreekt, is er 100 mm aan ‘sweet’ suspension voorhanden. In dat (midden-)gebied voel je dat de vork echt alles slikt en het voorwiel aan de grond houdt. Ook de overgang van compressie naar rebound (ingaande naar teruggaande slag) voelt soepel en snel aan. Dit is waarschijnlijk te danken aan de eenvoudige interne opbouw van de vork en de nette afwerking van de dempingscomponenten. De vork geeft door deze veer- en dempingskarakteristiek heel sterk een gevoel van controle en efficiency boven comfort. Voor een pure racevork is dit een heel sterk punt! De ‘Double Arch’ waarmee de onderpoten verbonden zijn, maakt de vork ook voelbaar torsiestijf. De vork stuurt als een vlijmscherp mes door bochten en geeft je echt directe feedback. Met zijn gewicht van 1355 gram is de Durin daarbij de lichtste vork uit de reeks.








Manitou R7 MRD Absolute
Manitou heeft enkele zware jaren achter de rug, waarbij de kwaliteit en betrouwbaarheid van de vorken twijfelachtig was. Na de overname door de Hayes Brake Group werd dan ook gekozen om schoon schip te maken en vanaf nul opnieuw te beginnen met high end vorken. De R7 MRD vorken zijn daarvan het eerste resultaat. Binnen deze serie zijn modellen met het oude TPC (Twin Piston Chamber) en het geteste Absolute dempingsysteem verkrijgbaar. Het Absolute dempingsysteem is daarbij een soort van instelbaar platvorm / SPV, dat in 5 klikken van volledig open tot volledig gesloten kan worden ingesteld. Daarmee kwamen we op bekend terrein: dit systeem deed ons heel sterk denken aan het SPV systeem zoals Manitou dat in haar achterdempers gebruikt. Een platvorm in een voorvork zoals deze geeft echter dezelfde karakteristiek als in de Durin SL: kleine oneffenheden worden niet weggefilterd en de vork voelt (in deze setting) wat oncomfortabel aan. Wij reden de vork dan ook 99% van de tijd volledig open!
De demping van de vork is echter subliem. Op wasbord secties voel je meteen dat deze vork, net als de Fox, meer op demping werkt dan op vering, waardoor trillingen heel effectief uitgefilterd worden. De veerweg van de vork voelt echter wel heel erg lineair aan. Op grote oneffenheden voel je de vork bottomen, terwijl de sag bij het rijdergewicht toch goed ingesteld staat. De goede demping nodigt daarbij ook nog eens uit met een nog lagere druk in de vork te rijden, waardoor de vork nog eerder bottomt. Een meer progressief gedrag naar het einde van de slag lijkt wenselijk. Proefondervindelijk kwamen we er achter dat de vork met wat meer druk iets progressiever leek te worden en een fijnere veercurve kreeg, zonder veel aan comfort in te leveren.





De R7 heeft daarnaast als enige vork in deze test ‘slechts’ 30 mm binnenpoten. Ondanks de reverse Arch op de onderpoten merk je dat deze vork door die binnenpoten meer flext: je moet in afdalingen en bij stevig remmen met de voorrem merkbaar corrigeren met het stuur. Ook de kwaliteit van de vork overtuigd ons nog niet helemaal. Het gepiep van het dempingscircuit bij het inveren van de vork tijdens de vele wortelsecties gedurende de testrit doen toch twijfels rijzen. Dat gezegd, heeft de vork na de officiële testperiode wel des Raid de Hautes Fagnes met glans overleefd...!
Net als de Magura weegt deze Manitou 1355 gram en behoort daarmee tot de lichtste vorken uit deze test.




Rock Shox SID World Cup
De SID is voor 2009 totaal vernieuwd. Niet langer is deze lichte telg van Rock Shox een ‘wet noodle’ die alle kanten opgaat als je in de voorrem knijpt of om de maand een service beurt nodig heeft. De nieuwe SID is voorzien van 32 mm binnenpoten en een compleet nieuwe casting van de onderpoten. Dat het geheel hierdoor zwaarder werd (zo’n 200 gram) is naar ons idee een kleine 'price to pay' voor aanzienlijk meer controle en duurzaamheid.



Intern is de SID voorzien van het nieuwe Black Box Motion Control dempingsysteem. Feitelijk is dit het oude Motion Control systeem uitgevoerd in titanium, met verder alle bekende instelmogelijkheden (compression, floodgate). Als enige heeft de Rock Shox daarbij het dual-air veersysteem, bestaande uit een apart instelbare positieve en een negatieve luchtdrukkamer. Daarmee onderscheidt het merk zich ten opzichte van de concurrentie. Middels het dual-air systeem is de veerkarakteristiek van de vork in een heel breed spectrum in te stellen. De demping van de Rock Shox voelt een beetje ‘middle-of-the-road’ aan. Natuurlijk is er het vernuftige Motion Control Systeem, waarmee de ingaande demping te regelen is, maar we hadden niet het gevoel ergens een ‘sweet-spot’ te vinden. Het brede spectrum om de vork af te stellen creëert daarbij ook meer ruimte voor verkeerde instellingen. Waar een merk als Fox bij de introductie van nieuwe dempingscircuits blijft verbazen met hoeveel soepeler ze het geheel nu weer hebben kunnen maken, legt Rock Shox naar ons idee meer nadruk op 'features'. Pushloc, Dual-air, Black Box zijn de marketing kreten die de schijn moeten wekken dat er veel research gedaan wordt door Rock Shox. Ik geloof dat ook wel, alleen ... ik voel het niet. De nieuwe SID voelt gewoon aan als een Reba, niks meer en niks minder. In dat opzicht is de SID niet langer een onderscheidende vork, die je vanwege het lage gewicht sowieso zou willen hebben, maar een compromis tussen de verschillende eisen die je aan een vork zou willen stellen. De SID is beslist een veel betere vork geworden dan het vorige model, zowel wat betreft demping als stijfheid, maar heeft meer moeite om zich in de strijd met de andere vorken te onderscheiden.
Bij het rijden met de SID viel een aspect op: de vork lijkt last te hebben van zogenaamde ‘spiking’: bij snelle, opeenvolgende oneffenheden (wasborden), hadden we het gevoel dat de vork de oneffenheden niet meer slikte en dus ‘verhardde’. Afgezien daarvan voelt de SID door het dual-air systeem op zowel grote als kleine oneffenheden soepel aan. Het gewicht van de vork is bij 1495 gram acceptabel, maar gezien de know-how van Rock Shox een klein beetje tegenvallend.






Overdenkingen
De verschillen in rijgevoel, dat is waar we naar op zoek waren om een antwoord te geven op de vraag wat nu een goede cross-country vork maakt. Het antwoord daarop is eigenlijk vrij simpel: een vork met de dempingskwaliteit van de Fox en het gewicht van de Magura (of Manitou for that matter). Met dit antwoord geven we impliciet al direct de twee vorken aan die boven de middenmoot uitstijgen met hun sterke punten. De Manitou is licht, heeft een zeer goed dempingscircuit, maar mist de kwaliteit en stijfheid. Rock Shox heeft met de SID een zeer goede cross country vork afgeleverd, die niet duidelijk ergens in uitblinkt, waar het vorige model tenminste nog veruit de lichtste vork was die je kon hebben! DT Swiss maakt weliswaar een aardige vork, maar wat betreft instelbaarheid en veerkarakteristiek moeten zij hun huiswerk duidelijk nog een keer overdoen.

De beste vork is geen persoonlijke keuze. Een goede vork zal bij goede, wetenschappelijke testen (en dan bedoel ik niet de ‘wetenschappelijke’ testen van BIKE) ook boven komen drijven. Een goede vork filtert vermoeiende trillingen uit en behoud tractie met de ondergrond. Dit laatste wordt bepaald door de veerkwaliteit en de stijfheid van de vork. De vork die hieraan het beste voldoet is de Fox F100RLC. De andere vorken, met de Magura in het kielzog van de Fox, zijn een compromis dat je zou kunnen verkiezen als je een ander gevoel wil hebben, je bent er echter zeker niet sneller mee!

Tekst en foto’s: Coen de Jongh

Geplaatst door:  Steelboy   20 reacties

© 1999-2008 Dirty Pages · Privacybeleid · Gebruiksvoorwaarden · Adverteren · Contact