Information about Dirty Pages in English
Nickname   Wachtwoord 
Special Test: Haro gaat virtueel; Sonix VL120/Werx 5

 28-01-2007   14:29

Zo groot en bekend als Haro is in de BMX wereld, zo relatief onbekend is deze naam in de wereld van de mountainbike. Bob Haro richtte Haro Design, later Haro Bikes, ruim 25 jaar geleden op als producent van BMX onderdelen. Vanaf de jaren ’90 kwamen daar mountainbikes bij en sinds de jongste jaren wordt vooral in dit segment hard aan de weg getimmerd. Dat de full suspension fiets een groot marktaandeel heeft weten in te nemen is ook bij Haro niet aan de aandacht ontgaan. Jaren lang vertrouwde Haro haar full suspensions slechts één scharnierpunt toe. Begin 2006 kwam daar echter verandering in met de introductie van de Sonix-serie.

Enkele maanden geleden kreeg ik een doos van de nederlandse Haro importeur overhandigd met een extra boodschap van Haro USA: dit is de eerste en voorlopig enige in Europa; rijden maar! Vereerd neem ik het pakket in ontvangst en ga huiswaarts. Eenmaal thuis aangekomen direct de inhoud eens goed bekeken. Te voorschijn komt een 16”, goudkleurige VL120/Werx 5 frameset, het topmodel uit de nieuwe Sonix serie. Het compact ogende frame is voorzien van een Manitou S-Type SR/SPV demper en geeft daarmee al een hint naar de beoogde toepassing van dit frame; cross country in de breedste zin van het woord. Om hier gehoor aan te geven, besluit ik de fiets op te bouwen met een ’05 RockShox Reba Team met 85 tot 115 millimeter verstelbare veerweg en een PopLoc bedienbaar vanaf het stuur. De overige componenten worden gekozen op basis van de bewezen betrouwbaarheid en werking, gekoppeld aan een niet al te hoog gewicht, zodat deze in elk geval geen negatieve factor zullen zijn voor de prestatie van de totale fiets.



De compleet opgebouwde fiets doet nogmaals eer aan zijn beoogd toepassingsgebied. Hij lijkt al snel gewoon door er naar te kijken! Haro laat dit frame bouwen door de Taiwanese firma Kinesis. Dit staat tegenwoordig vrijwel synoniem aan kwaliteit; de lasnaden en algehele afwerking van het frame is gewoon perfect. Het frame is op verschillende doordachte plaatsen voorzien van kabelnokjes waar je de doorlopende buitenkabels met een tie-wraps vast kunt zetten. De doorlopende schakelkabels zien we niet zo heel vaak, maar zijn een goede manier om vuil en water uit het schakelsysteem te houden.

The Missing Link?

In eerste instantie lijkt dit frame een vrij eenvoudig full suspension frame met één scharnierpunt waar de gehele achterbrug om heen beweegt. Bij een nadere blik valt echter op dat dit frame niet één, maar meerdere scharnierpunten bevat. De 2006 Haro Sonix VL120/Werx 5, zoals hij voluit heet, is uitgerust met een ‘Virtual Link’ systeem, kortweg VL. Zoals bij onder andere de Santa Cruz VPP, Giant Maestro en Iron Horse DW-link systemen, bestaat het veersysteem uit een driehoekige achterbrug die middels twee scharnierarmen aan het voorframe is bevestigd. Een cruciaal verschil zien we echter bij de positie van de trapas. In tegenstelling tot de eerder genoemde systemen, is de trapas bij de Haro in de achterbrug opgenomen, in plaats van in het voorframe. In basis is hiermee een ‘Unified Rear Traingle’ (URT) ontstaan zoals we die uit het verleden kennen in de vorm van de Trek Y-modellen. Het is namelijk gebleken dat het samenbouwen van de trapas én het achterwiel in een vaste positie ten opzichte van elkaar in één achterbrug een veersysteem oplevert dat stugger wordt als de berijder gaat staan of flink méér druk op de pedalen zet. Pedaalterugslag en het in beweging zetten van het veersysteem door de pedaaltred zijn bij dit systeem ook een onbekende. Groot nadeel is echter de steeds veranderende afstand tussen trapas en zadel, omdat het scharnierpunt van de achterbrug vrij hoog geplaatst is en het vrijwel inactief worden van de vering bij het staan op de pedalen.



Onafhankelijk ontwerper Neal Saiki wou na het herontwerpen van het originele Virtual Pivot Point schanier systeem van Outland voor de firma’s Santa Cruz en Intense, een in basis eenvoudig bestaand veerconcept verbeteren met de kennis die hij opdeed bij zijn eerdere ontwerpen. In de pedaalefficiëntie van het URT systeem zag hij genoeg potentie om er zijn ideeën op los te laten. Saiki kwam met een systeem waarbij hij op doordachte posities twee extra scharnierarmen aan het bestaande URT concept toe heeft gevoegd. Hierdoor ontstond een systeem waarbij de eerste 35% van de veerweg erg strak, pedaalefficiënt reageert. De volgende 65% veerweg geeft de rijder een erg soepel gevoel zoals bij een ‘single pivot’ systeem. Door het toepassen van de twee extra links gaat dit echter niet ten koste van de pedaalefficiëntie.

Maar liefst vier jaar werkte Saiki aan de basis van wat nu het ‘Virtual Link’ systeem heet. In Haro vond hij een goede partner om het concept op de markt te zetten en inmiddels is het ontwerp met verschillende patenten afgeschermd.

Tunnelsyndroom

Vork en demper op juiste druk instellen en rijden, alleen praten over een fiets is voor mij niet genoeg (...). Dit blijkt echter nog niet zo eenvoudig te zijn als je zou hopen. De doorzakking, ofwel ‘sag’, van de achterdemper luistert nauwkeurig. Het systeem werkt pas optimaal als de onderste scharnierarmen, bestaande uit een klein lager op het voorframe en een groot lager rond de trapas op de achterbrug, onder de juiste hoek komt te staan. Vanaf dit punt zal de trapas vrijwel niet meer verticaal bewegen (zie animatie hierboven). De kracht op de onderste scharnierarmen, die ontstaat door het trappen, maakt dat er een tegendruk in het systeem ontstaat die het pompen van het gehele systeem radicaal tegen gaat. De door Haro voorgeschreven druk voor de SPV en hoofdkamer van de Manitou demper is aan de lage kant. De eerst in te stellen SPV druk veranderen is daarbij geen eenvoudige opgave. De constructie van het veersysteem maakt het noodzakelijk de bovenste scharnierarmen, waaraan de demper is bevestigd, dóór de zitbuis te laten gaan. Om hieraan gehoor te geven is een mooi vormgegeven ‘tunnel’ rondom de scharnierarmen gemaakt. Helaas verhindert deze een gemakkelijke toegang tot het SPV ventiel. Een gemiddelde demperpomp is haast onmogelijk goed aan te sluiten. Zelfs met een 90 graden verloopventiel van de firma Reset blijf je last hebben van de dwarsbalk tussen de twee scharnierarmen en de rem- en schakelkabel die door de tunnel heen lopen. Het is gewoon ronduit een gehannes.



Links of rechts?

Ik heb een geschiedenis met full suspensions. Komende van hardtails met starre vorken, besloot ik enkele jaren geleden ook eens aan het volledig geveerde toe te geven om naast het ‘boswielrennen’ met de hardtails wat verder van de gebaande paden af te gaan. Na twee fietsen met ruim 130 millimeter veerweg vóór en achter miste ik toch het directe gevoel wat je kent van de hardtails. Daarnaast maak je fietsen leuk door op de grens van ‘wat kan’ te gaan rijden. Met fietsen die meer de richting van freeriden leken op te gaan, merkte ik dat die grenzen steeds verder kwamen te liggen. Verder dan mij lief was en om parcoursen vroegen die ik hier niet in de directe omgeving kan terug vinden. Less is more? Met deze Haro zou die kreet goed op waarheid kunnen worden getoetst.

Bij de eerste meters valt de zithouding direct op. De zadelpen staat ver achterover. Hierdoor komt het gewicht van de berijder méér op het achterwiel. Met slechts 415 millimeter tussen trapas en achternaaf wordt echter voorkomen dat de trapas als het ware te ver vóór de rijder uit steekt. De keerzijde is helaas wel dat in de korte achterbrug vrij weinig ruimte over blijft voor de banden. In deze contreien van de wereld is dat niet altijd fijn gedurende de vele modderige periodes. Haro geeft aan dat deze frames gemaakt zijn voor vorken met 100 millimeter veerweg, terwijl we achteraan ruim 120 millimeter veerweg hebben. Een deel daarvan wordt gebruikt voor de voorspanning, maar toch blijft dit een aparte insteek. Door de meer naar achteren gerichte zit op de fiets is deze 120 millimeter echter geen overbodige luxe.

Op lastige passages met veel obstakels blijft de fiets erg voorspelbaar. Zelfs met de vork teruggedraaid naar 85 millimeter, lager dan wat Haro voorschrijft, wordt hij niet snel te nerveus bij lage en gemiddelde snelheden. De voorkant blijft door de naar achteren gerichte zitpositie vrij licht, waardoor met een subtiele gewichtsverschuiving nog verder naar achteren, de Haro vrij eenvoudig van richting te veranderen is. Dit doe je haast al meteen als automatisme, waardoor de fiets gevoelsmatig direct goed ‘ligt’. Zodra de snelheid omhoog gaat op de steilere afdalingen, is de 115 millimeter veerweg die de Reba Team SL maximaal heeft, een welkome extra om de fiets ook hier gecontroleerd naar beneden te besturen.

Weightwatching

Ben je goed bewust van je positie ‘over’ de fiets. De Haro is met name op de steilste klimmen erg gevoelig voor het verplaatsen van het gewicht van de berijder. De lichte voorkant wordt dan ook al snel té licht en dan wil het voorwiel op de steilste stukken vrij makkelijk contact met de ondergrond kwijt raken. Dit is tegen te gaan door méér naar voren te hangen, maar helaas blijkt dit slechts marginaal te werken. De 85 millimeter van de Reba compenseert dit deels, maar het blijft erg opletten.

De Manitou S-type SPV demper gecombineerd met het Virtual Link systeem maakt dat de Haro je beenkracht erg efficiënt omzet in een voorwaartse beweging. De vaste opstelling van trapas en achterwiel in één achterbrug maakt dat er geen pedaalterugslag is tijdens het veren en dat de aandrijfcomponenten altijd in perfecte harmonie blijven samenwerken. Middelgrote en zelfs vrij kleine oneffenheden worden door het veersysteem vlak gestreken zonder de berijder het gevoel te geven dat de achterkant veel ‘werkt’. Bij het staan op de pedalen reageert de achterkant door het verplaatsen van het gewicht een stuk strakker waardoor sprintjes akelig gemeen kunnen worden! Deze directheid doet me erg denken aan mijn volledig starre hardtails en maken het klimmen op een full suspension niet langer een straf!

Eenmaal uitgeteld boven aangekomen, zonder het openen van een lock-out of soortgelijks, direct de afdaling insturen en je hebt voor het gevoel de beschikking over een bodemloze hoeveelheid veerweg die je doet vergeten op een cross country fiets te zitten. Waar het achterwiel ogenschijnlijk strak reageerde in de klim, zo makkelijk volgt hij het parcours over grote oneffenheden op hoge snelheid, zonder het idee te geven snel aan het einde van zijn veerweg te komen. ‘Schizofreen’, zo zou ik deze tegengestelde karaktereigenschappen misschien wel het beste kunnen omschrijven.

Boomwortels en stenen op snelle passages naar beneden maken dat de achterkant gevoelsmatig erg snel en veel zijdelinks wordt verplaatst. Dit toch wel wat nerveuze gedrag is te wijten aan de korte achterbrug waardoor het wiel vrij ver ónder de berijder zit. Echt onstabiel wordt het geheel niet, maar het vergt enige gewenning en moeite om deze springbok in het gareel te houden.



Less was more?

Na de ups en downs terug naar de vraag die ik mezelf eerder stelde; ’Less is more?’ Ik heb op deze Haro redelijk wat kilometers weggetrapt in de voorbije maanden. Zelfs meer dan op alle voorgaande full suspension fietsen die ik had, bij elkaar opgeteld. Deze cross country full suspension heeft me aangenaam verrast. Met zijn directe en scherpe gevoel misstaat hij niet aan de startlijn van een cross country wedstrijd uit de World Cup of misschien zelfs wel achter het starthek van een 4 Cross wedstrijd! Het veerconcept gecombineerd met de Manitou demper lijkt niet snel moeite te hebben met grote klappen. Combineer dit frame met een vork met verstelbare veerweg en je hebt een perfecte allrounder met spierballen en een laag gewicht. De naar achteren gerichte zitpositie en de korte achterbrug geven de Haro een zeer eigen, iet wat speelse karakter wat zeker in het begin erg wennen is. In de steilste passages omhoog eist de fiets je aandacht op, je moet meer werken, maar dit houdt je scherp.

Ik merk echter dat de brede inzetbaarheid er mij toe zet vaker op pad te gaan met deze fiets. Het ene weekend een lange cross country ronde waar je automatisch de net wat lastigere lijnen opzoekt en zonder moeite neemt. Dit, zelfs na ruim 70 kilometer, ondersteund door een grijs op het gezicht van oor tot oor. Het andere weekend een stevige enduro rit in de Ardennen, waar de fiets vertrouwen genoeg geeft om ‘op het randje’ te rijden, zonder het idee te hebben dat deze ver voorbij mijn eigen capaciteiten liggen. De Werx5 maakt dat ik de eerder gestelde vraag eigenlijk maar op één manier beantwoorden; ‘Less was more ... fun!’.

Tot slot

Ik reed op de VL120/Werx 5 uit 2006. Voor 2007 biedt Haro de Sonix, zoals hij tegenwoordig heet, aan in verschillende versies, waaronder een versie geschikt voor vorken met 120 millimeter. Hiermee wordt gehoor gegeven aan de rijders die meer gebruik willen maken van de spierballen van de Sonix. Voor wie nog verder wilt gaan is er een grotere broer in de vorm van de Xeon. Voorzien van eenzelfde Virtual Link systeem met 160 millimeter veerweg, koppelt Haro ‘bighit performance’ en pedaalefficiëntie voor de meer extremer georiënteerde rijders. Met overstap naar Fox en Rock Shox dempers zal het afstellen ook een stuk eenvoudiger worden.

Haro mountainbikes worden momenteel niet via een uitgebreid dealernetwerk in Europa verkocht. Dit geldt dus ook voor Nederland en België. Jammer, want voor een veelzijdig frame als de Sonix is een frameprijs inclusief de nieuwe Fox RP23 demper van rond 1300 Dollar zéér competitief te noemen! Louis Verwimp, de importeur van Haro BMX producten in de Benelux is echter wel bereid te kijken naar de mogelijkheden voor eventueel geïnteresseerden.

Tekst: Jeroen van den Brand
Foto’s: Coen de Jongh
Animatie: Ruben Boer

Met dank aan:

www.harobikes.com
www.verwimp.nl

Geplaatst door:  DeKerfs   7 reacties

© 1999-2008 Dirty Pages · Privacybeleid · Gebruiksvoorwaarden · Adverteren · Contact